Математика шохи фанхост. Ба мо хамеша хануз аз бачаги мегуянд: «Математика шохи фанхост» , « Ададхо чахонро идора мекунанд» . Оё ягон вакт дар бораи он ки то кадом дарача ин гуфтахо дурустанд фикр кардаед? Вакте,ки дар синфхои болои ба омузиши дигар фанхои дакик огоз мекунанд , аник мегардад, ки бе донишхои математики омузиши ин фанхо номумкин аст. Физика , химия , биология ва хатто география талаб мекунанд,ки шахси ин илмхоро омузанда бояд акаллан математикаи элементариро бояд донад. Умуман кобилияти математики хам ба кудакон ва калонсолон лозим аст. Оё метавонед гуед ки омузиши математика ба шумо чи дод? Оё метавонед ба хонанда фахмонед ки омухтани математика барои у чи зарурият дорад? Бояд хар як шахс хар як хонанда хис кунад , донад ,ки машгул шудан бо математика махсусан зарур аст , хатто агар дар оянда хаёти у бо математика алокаманд набошад. 1. Математика тафаккури мантикиро инкишоф медихад Математикаро омухта истода хонанда чунин махоратхоро сохиб мешавад. • Умумигардони ва муайян кардани фикри асоси. • Тахлил кардан ва ба тартиб даровардани акида. • Конуниятхоро дарёфт кардан. • Муайян намудани сабаб ва натича. • Мухокима рондан,хулосаи дуруст баровардан. • Мантики, абстракти ва стратеги фикр карда тавонистан. Чи гунае ки варзиши бадан чисми инсонро инкишоф медихад, хамин хел омузиши математика майнаи сарро такомул дода чахонбиниро васеъ мекунанд ва зехнро кави мегардонад. 2. Машгулият бо математика хотираро мустахкам мегардонад. Олимон донишгохи Стэнфорди ШМА равиши халкунии масъалахои математикиро омухта истода ба хулосае омаданд, ки дар бештар холат маълумот аз хотира дарёфт карда мешавад. Кудакон хангоми хисоб чубчахо, ангуштон ё предметхоро истифода мебаранд. Калонтар ки шуданд аллакай ин амалхоро дар хотираи худ ичро мекунанд. Тадкикоти ачоибро олимон дар мачаллаи «Nature Neuroscience» соли 2014 оварданд ки он чо масъалаи ташаккули фаъолияти омузишии кундакон мавриди тахлил карор гирифта шуда буд. Хулосаи ин тадкикот : халли масъалахои математики хотираро мустахкам мекунад. 3. Математика тарбия мекунад. Барои халли дурусти масъалахои математики ва мантики диккатноки, масъулиятноки, вазифашиноси, покизакори ва боинтизоми заррур аст. Чи кадаре ки кудак «мушакхои акл»-и худро машк медихад, хамон кадар бартараф кардани дуворихо осонтар мегарданд. 4. Математика омузиши фанхои гуманитариро осон мегардонад. Дар омузиши илмхои гуманитари хотираи кави ва диккатноки зарур аст ки ин хислатхоро метавон дар равиши омузиши математика пайдо кард. Математика –фаннест илмхоро ёрирасон ва бо физика, химия , география ва геология алокамандии зич дорад. Сотсиология , иктисодиёт чузъи чудонашавандаи онанд. Лекин чунин фанхо ба монанди лингвистика, журналистика ба мафхумхо ва моделхои математики, конуниятхои мантикии математики такя мекунанд. 5. Махорати халли масъалахои рузгорро такмил медихад. Тахмин намуда ба куввахои гайр умед бастанро математика инкор мекунад. У дуруст мухокима рондан ва алгоритми амалхои худро тартиб дода хулосаи дуруст бароварданро талкин мекунад. • Хулосаи бемантик инкор карда мешавад, амалхо бо тартиби муайян накшабанди мешаванд. • Маълумот зуд азхуд мешавад. Он на танхо азхуд мешавад балки дар натичаи фикрронии мантики хулосахои дуруст пайдо мешаванд ва холати баамаломада дуруст тахлил мегардад. 6. Математика гарави инкишоф дар зинахои касби аст. Агар якчанд сол пеш забондони барои инкишоф дар зинахои касби мухим буд,хозир бо донистани якчанд забон касеро ба хайрат гузоштан осон нест.Имруз зарур аст бо технологияи замонави шинос бошед, сохиби тафаккури мантики бошед, масъалахо гайристандартиро хал карда тавонед умуман кобилияти математики бояд дошта бошед. Машгулиятхои математикии натичабахш ба шахс бовари ба амалхои худ, максаднок фаъолият намудан, аз мушкилихо нахаросиданро меомузонанд. 7. Халли масъалахо пойдориро дар холати рухи (психологи) хосил мекунад. Халли масъалахои математики мувофики хулосаи кормандони донишгохи Дюки ШМА инсонро аз хавотири озод намуда холати рухиро ба танзим медарорад. У барои худидоракуни ёрии амали расонда асабнокиро бартараф месозад Умуман халли мисолу масъалахои математики ба шахсе ки математикаро чиддан меомузад кайфиятеро медихад ки навозандагону сарояндагон онро эхсос мекунанд, шоирону нависандагон хангоми мутолиаи асари худ аз он лаззат мебаранд. Зебогии формулаву халхоро математик бо чашмони рассом мебинад.

дарси омехта.

Дарси омехта Барои бехтар ва рангоранг гардонидани дарсхо, шаклхои нави таълим , мунтазам пешниходи омузгорон мегардад. Омузгори имрузаро зарур аст, ки барои баланд бардоштани сатхи дониши худ ва такмили махорату малакаи педагогиву омузгори, аз навигарихо дар ин соха бархурдор бошад. Ба хама алакай усули фаъоли таълим, тарзи хамфаъол (интерактив) ва таълими салохиятнок маълум аст. Инак усули дигари гузариши дарс , дарси омехта , пешниходи шумо мегардад,ки дар замони имруза татбик шуда истодааст. Ин гуна дарс барои он номи «дарси омехта»-ро гирифтааст,ки дар он хам тарзи анъанави, хам усулхои нави таълим ва хам таълим бо истифодаи технологияхои замонави чори карда шудааст. Барои дурусттар дарк намудани шумо яке аз моделхои ин дарсро намуна меорам: Синфро ба се гурух таксим мекунем (се зона-минтака):1)минтакаи омузгор-дар ин минтака омузгор ба хонандагон дарс мегуяд,бо онхо саволу чавоб мекунад. 2)минтакаи бози-дар ин минтака хонадагон ба бозихои интелектуали машгул мешаванд.Бозихо бояд бо дарс алокаманд бошанд (кроссворд, ребус,муаммо, лото ва гайра) 3) минтакаи маълумот-дар ин минтака хонандагон ба худомузи машгул мешаванд (ба онхо супориш дода мешавад ва вобаста ба супориш маводхо дода мешавад,ки онхо аз ин маводхо истифода бурда супоришро ичро мекунанд. Сипас дар давоми дарс хонандагон чои худро иваз мекунанд.Хамин тарик дар дарс хонанда дар се минтака давр зада истода хам худаш маълумоти нав чустучу мекунад,хам бо ёрии омузгор мушкилихоро бартараф месозад, хам бозихои интелектуали кумак мекунанд ки у донишхои худро мустахкам созад. Модели дигари дарси омехта ин «дарси чаппа» аст.Яъне омузгор мавзуи навро ба чои вазифаи хонаги медихад.Хонанда дар хона бо истифодаи расонахои интернети, китоби дарси ва гайра манбаъхо дарси навро меомузад.Баъд маълумоти азхудкардаи у дар дарс дида баромада ва аз тарафи омузгор пурра карда мешавад. Боз як модели дигар : «гурухи автономи». Хангоми дарс гурухеро иборат аз 4-6 хонанда иборатро интихоб карда ба онхо супориши махсус дода мешавад.Ин супоришро онхо то охири дарс бо истифода аз маводхои гуногун мустакилона бе ёрии омузгор ичро мекунанд.Дар охир омузгор барои онхо 10-15 дакика вакт чудо мекунад то маълумоти гирифтаи худро ба ахли синф барраси кунанд. Ин буд камакак дар бораи «дарси омехта». Агар маълумоти бештаре ё пешниходоти хубтаре доред мархамат!